Hongerkind blog

1 MEI 2015

 

PUBLICITEIT

April en mei zijn bij uitstek de maanden waarin boeken over de Tweede Wereldoorlog meer aandacht krijgen.

Mijn vader heeft de afgelopen weken enorm zijn best gedaan om zijn verhaal in de media te krijgen en dat is bijzonder goed gelukt. Ik ben enorm trots op hem. Zo heeft zijn verhaal in MAX Magazine gestaan en op woensdag 29 april stond zijn verhaal in de Delftse Post. Dat is een hele prestatie. Het boek is immers in 2013 geschreven en nog steeds is er veel belangstelling voor.

 

VAN STOCKUM DEN HAAG

Dat niet alleen Delftenaren het boek interessant vinden, weten we al heel lang. Het boek is al meerdere keren de landsgrenzen over verstuurd. Dat ging allemaal via mij en de Delftse boekhandels. Nu de tentoonstelling in Den Haag te zien is, heb ik contact gezocht met een Haagse boekhandel: Van Stockum aan het Spui in Den Haag. Daar ligt het boek nu ook de te koop. Een hele mooie plek. Ik ben er erg trots op. (www.vanstockum.nl)

 

***

 

11 APRIL 2015

 

HONGERKIND BIJ INTERESSANT EN IN HET AD

Donderdag 31 maart stond Margit Tamás in het AD met het boek Hongerkind in haar hand. Margit heeft het Antiquariaat Interessant in de Choorstraat 15 overgenomen. Zij heeft van deze boekwinkel, waar voornamelijk tweede hands boeken worden verkocht een mooi winkel gemaakt. Naast vele bijzondere boeken verkoopt zij hier ook nieuwe boeken die door Delftse schrijvers zijn geschreven. Mijn boeken zijn bij Margit ook te koop. Deze nieuwe boeken staan in een aparte kast.

Ga eens langs bij Margit en ondek de twee verdiepingen tellende winkel met ontelbare schatten. Margit is een prima gastvrouw en doet er alles aan om je te helpen met het zoeken naar het juiste boek.

 

NOG EEN VAN DE HONGERKINDEREN UIT DE BOOT GEVONDEN!

Een paar weken geleden kreeg ik ineens een e-mailtje van een mevrouw die vertelde dat ze het boek Hongerkind had gelezen en met verbazing constateerde dat dit het verhaal van haar vader was. Hij was 3 maart in de Holland IX gestapt - op 14-jarige leeftijd - en had dezelfde barre tocht als mijn vader gemaakt.

In de tijd erna e-mailde we heen-en-weer. En ik sprak haar vader door de telefoon en hoorde zijn hartverscheurende verhaal aan. Deze kant van het verhaal kende ik nog niet. Het voegt iets toe aan het verhaal. Hij wilde graag de zoon van de schipper De Boo spreken en dus heb ik hen met elkaar in contact gebracht.

Op dit moment ben ik me aan het beraden of tweede boek over dit transport misschien interessant is, want een tijd geleden heeft ook een van de begeleidsters zich gemeld. Ik laat het nog even sudderen. Het begint natuurlijk met de wil van het hongerkind of hij hier behoefte aan heeft.

 

HONGERKIND VAN AMSTERDAM NAAR DEN HAAG

De tentoonstelling 'Naar de Boeren' die over de Hongerkinderen gaat en tot 12 april bij het Verzetsmuseum Amsterdam te zien was is vanaf 22 april a.s. in Het Haags Historisch Museum te bezichtigen. De moeite waard! Wij zagen de tentoonstelling in Amsterdam. Hier was het boek Hongerkind te koop. Aankomende week hoor ik of het boek ook in Den Haag in de museumwinkel mag liggen.

http://www.haagshistorischmuseum.nl/tentoonstellingen

In Het Fries Verzetsmuseum is vanaf 11 april een tentoonstelling over de opvang van Hongerkinderen te zien. Hongerkind ligt in de museumwinkel. http://www.friesverzetsmuseum.nl/activiteiten/hongerkinderen-de-opvang-friesland

 

***

 

1 SEPTEMBER 2014

 

OUD-HAGENAAR

Wat leuk! Een reactie op de brief van Wim Bartels in de Oud Hagenaar en dan direct met een afdruk van de kaft van het boek Hongerkind erbij. Mijn vader kreeg de krant in de bus van iemand die het had gelezen. Wat een verrassing. En dan zijn we trots hoor! Heel bijzonder. En dat is direct weer te merken aan de verkoop in de boekwinkels.

 

LEZING

Half augustus kreeg ik het verzoek van Nico Jouwe, voorzitter van Rotary Delft Vrijhof, om een lezing te geven over het boek Hongerkind. Ik was blij verrast. Wat een leuke uitnodiging en wat stoer om bij de Rotary te mogen praten over het boek. Ik heb inmiddels een powerpoint presentatie gemaakt met veel foto's en scans erin en 16 september ga ik deze vol trots presenteren.

 

***

 

28 JULI 2014

 

De boekverkoop loopt nog steeds goed via de boekhandels. En net als je denkt dat het daar wel bij blijft, krijg ik een mailtje van Wim Bartels. Hij schrijft dat hij met het zelfde schip als mijn vader naar Friesland is gereisd en dat hij in Bergum heeft gelogeerd. Ik pak direct mijn lijsten erbij en zie zijn naam staan. Ik mail hem en krijg laat in de avond een telefoontje van mij. Hij kan niet wachten op het boek: hij wil het snel hebben. We spreken af dat hij het de volgende ochtend komt halen.

Dit zaterdagochtend is het prachtig weer als Wim en zijn vrouw Rita bij ons in de tuin plaatsnemen onder de parasol. Mijn vader komt ook. We drinken koffie en dan komen de verhalen los. De mannen herkennen veel elkaars verhaal en wij luisteren en ik geef af en toe wat informatie.

 

OPROEP

Wim heeft een paar dagen ervoor een oproep in De Oud Hagenaar geplaatst en iemand heeft hierop gereageerd en hem gewezen op het boek Hongerkind. Heel bijzonder. Als Wim en Rita na een paar uur richting Den Haag vertrekken, zijn wij nog te beduusd om het allemaal te bevatten. Hoe bijzonder is het dat na een jaar nog zo'n ontmoeting plaastvindt? Dankbaar zijn we. Dat we Wim en Rita hebben mogen ontmoeten en dat we Wim kunnen helpen met het iets meer duidelijk geven over de reis.

De dag erna stuur ik de lijsten met namen van de kinderen op naar Wim. Ik maak kopiën van de e-mails die Wim gegeven heeft, zodat mijn vaders archief ook weer compleet is.

 

DUS

Het boek Hongerkind heeft nog een reis te gaan. Hoe die gaat verlopen, daarvan heb ik geen idee. Ik stap vanmiddag gewoon weer op mijn fiets met een lading boeken om de boekhandels te bevoorraden. En we wachten gewoon weer af.

 

***

 

5 MEI 2014

 

Vandaag waren mijn vader en ik te gast bij Debby en Haar Mannen het live radio/tv-programma op tv west.

Debby werd vandaag vervangen door Isabelle en haar man was Sjaak Bral.

We werden enorm enthousiast ontvangen en het interview ging ook erg goed. Wat een bofkonten zijn we toch dat we dit soort dingen mogen meemaken. Mijn vader en ik hebben weer genoten.

 

 

1 MEI 2014

 

De winnaar van de wedstrijd van de Delft op Zondag is:

 

Trees Bulsing-van Velzen uit Pijnacker.

 

***

18 APRIL 2014

 

De tijd van de herdenking van de oorlogsslachtoffers en de bevrijding van het Nederlandse volk op 5 mei 1940 komt er weer aan.

Dit is dus voor mij tijd om het boek Hongerkind weer in de aandacht te brengen.

In de Delft op Zondag verschijnt op zondag 20 april een advertentie van het boek en ik had bedacht dat we daar direct maar een leuke actie aan konden koppelen. Dus schreef ik het bijgaande stuk en dat is ook in de Delft op Zondag te lezen. De eerste aanmeldingen stromen nu al binnen. Een gratis is boek is dus te winnen en iedereen die meedingt naar dit exemplaar kan het boek bestellen en krijgt het boek zonder verzendkosten toegezonden.

http://www.delftopzondag.nl/cultuur/maak-kans-op-gratis-exemplaar-van-hongerkind#.U1O7wMRfUqE.facebook

 

BOEKHANDELS

Omdat er weer aardig wat publiciteit rondom het boek plaatsvindt, ben ik vandaag de boekhandels langsgeweest om de voorraad aan te vullen. Bij Boekhandel Huyser verloopt de verkoop gestaag, maar bij De Omslag gaat geen enkel boek over de toonbank. Het boek staat dan ook redelijk anoniem op een plank en valt tussen al die andere boekenruggen niet op.

Bij Boekhandel Ben Kempers in de Hoven gaat de verkoop juist heel erg goed. Dat ligt ook aan de plek waar het boek ligt en staat. De medewerkers bij deze boekhandel geven veel aandacht aan Hongerkind en dat zie je direct terug in de verkoopcijfers. Heel inspirerend om te zien en altijd leuk om langs te gaan en met elkaar te praten over het boekenvak.

 

TV WEST

Op 5 mei zijn mijn vader en ik te gast bij TV West, het programma Debby en Haar Mannen. Dit is een live radioprogramma dat ook live op tv wordt uitgezonden. Helaas is het niet bij uitzending gemist te bekijken, dus wil je het zien, zal je moeten kijken of het programma moeten opnemen. We zijn om 12.00 uur te gast. Debby is het boek nu aan het lezen, dus haar kennende, zal het een interessant interview worden. Mijn vader en ik hebben er zin in.

 

***

 

14 FEBRUARI 2014

Wat gaat de tijd toch snel. Het boek is nu alweer 8 maanden uit en het is weer tijd om via deze weg de ontwikkelingen rondom het boek te geven.

ANDERE TIJDEN …

Mijn vader, Feije en ik hebben heel veel spontane en positieve reacties ontvangen naar aanleiding van de uitzending ‘Hongerkinderen’ van het tv-programma Andere Tijden. En doordat mijn vader aan dit programma heeft meegewerkt is het boek weer meer in de belangstelling gekomen. Zo heb ik ronde, gele stickers laten drukken met de tekst: “gezien bij Andere Tijden”. Deze heb ik op de boeken die in de boekhandel liggen geplakt. Zo valt het boek meer op tussen de vele boeken op de tafels en in de kasten. Inmiddels ligt het boek ook bij de Bruna in Delft: op de toonbank. Heel stoer.

SCHOLEN

Afgelopen maand heb ik een mailing naar de Delftse basisscholen gestuurd over het boek en hen 25% korting aangeboden. Daar zijn ook al aardig wat reacties op gekomen. Afgelopen vrijdag heb ik het boek persoonlijk mogen afleveren bij groep 8 van de Rembrandtschool in Delft. Ik werd meteen het hemd van het lijf gevraagd. Echt heel leuk. Wat een interesse! Ik was er helemaal beduusd van. De leerkrachten van deze groep zullen het boek voorlezen tijdens de periode dat de leerlingen les krijgen over de Tweede Wereldoorlog. Bijzonder is dat een kleindochter van een van de nichten van mijn vader in die groep zit. De leerlingen vinden het allemaal heel bijzonder dat er een boek is geschreven over een Delfts jongetje. En ze hebben me beloofd dat ze ons zullen laten weten wat ze van het boek vinden. Spannend.

FACEBOOK ACTIE

Heb je onze facebook pagina al geliked www.facebook.com/hongerkind? In december is de Facebookpagina van Hongerkind actief geworden en bij de loting is een enthousiaste winnares gerold, die het boek in één keer heeft uitgelezen. Op deze pagina zullen we telkens de acties bekend maken die we houden.

ACTIES

Voor scholen: 25% korting voor scholen

Voor leesclubs: gratis verzending vanaf 4 boeken naar 1 adres

***

 

30 DECEMBER 2013

Gisteravond werd de uitzending van Andere Tijden over Hongerkinderen uitgezonden.

Heb je het gemist? Kijk dan op:

http://www.geschiedenis24.nl/andere-tijden/afleveringen/2013-2014/Hongerkinderen.html

Mijn vader werd geïnterviewd samen met nog drie andere hongerkinderen. We zaten met z’n zessen bij mij thuis gespannen de uitzending te kijken en wat waren we allemaal trots op mijn vader. Hij was zo ontspannen en hij vertelde zo rustig over zijn tijd als hongerkind. Natuurlijk had hij nog veel meer kunnen vertellen, want na het vele onderzoek dat we over het onderwerp hebben gedaan, zijn we inmiddels experts. De trots van zijn kleinzoons raakte mijn vader diep.

De uitzending maakte veel indruk, merkten we. Op twitter werd er druk getweet en ook mijn e-mailbox stroomde vol. Direct na de uitzending begon mijn vaders telefoon te piepen en ook mijn telefoon stond niet meer stil.

TERUGBLIK

Een hele bijzondere ervaring. En zeker als je bedenkt dat we in april 2012 gewoon liepen te wandelen in het Delftse Hout en bedachten dat we toch iets meer wilden weten over die uitzending van mijn vader tijdens de Hongerwinter. Uit nieuwsgierigheid hebben we ons onderzoek gedaan en het boek Hongerkind geschreven. We blikken terug op meer dan anderhalf jaar prachtige ervaringen. Niet alleen de bezoeken aan archieven en het interviewen van betrokkenen, maar ook de belangstelling van zoveel mensen. De complimenten over het boek, de prachtige gesprekken die we hebben gevoerd. Zelfs lezers die de moeite namen om een kerstkaart te sturen. Maar ook het nichtje van de veldwachter Wedzinga die de mooie foto van haar oom en tante stuurde en die mijn vader mocht houden en die nu dus in de uitzending te zien was.

WAT NOG KOMT …

En afgelopen week belde een mevrouw die het boek had gelezen en die als leidster op het schip van mijn vader had gezeten. “Ik zie nog dat kleine jongetje staan dat als enige niet werd meegenomen in Bergum. Dat moet jij zijn geweest,” vertelde ze mijn vader. Binnenkort gaan we met haar koffie drinken want ze kan er met niemand meer over praten. En al deze ervaringen zijn belangrijker dan roem, erkenning en geld. Het geeft ons leven glans. Het heeft mij geleerd, dat als je iets echt oprecht vanuit je hart doet, het leven een diepere dimensie geeft. Het gevoel van dankbaarheid is dan ook erg groot.

Het schrijven van het boek – met het onderzoek dat vooraf ging – en de nawerking van het boek heeft onze levens veranderd en verrijkt. Want alle ontmoetingen waren waardevol. Wat het boek ook nog teweeg gaat brengen, kunnen wij niet voorspellen. De wetenschap dat zoveel mensen het boek met plezier hebben gelezen is ontzettend fijn.

 

***

 

20 DECEMBER 2014

 

Vanaf hier willen mijn vader en ik je bedanken voor je belangstelling en je reacties. Wij wensen jullie een prachtig 2014 en hopen dat we elkaar weer zullen ontmoeten, op welke manier dan ook.

 

De trailer voor de uitzending over Hongerkinderen:

 

http://www.geschiedenis24.nl/andere-tijden/afleveringen/2013-2014/Hongerkinderen.html

***

 

13 DECEMBER 2013

Afgelopen week heeft mijn vader in de Delft op Zondag gestaan met een verhaal over de opnames van Andere Tijden (zie het artikel). Daarop kwamen weer leuke reacties en enkele bestelling van het boek. Ook in Friesland heeft de Actief een klein artikel geplaatst en ook hierop kwamen weer reacties en bestellingen.

ONLINE

Mijn oudste zoon is samen met vier andere tweedejaars Commerciële Economie studenten van de Hogeschool Rotterdam een bedrijf begonnen: FIT social. Zij bedenken en verzorgen online campagnes en vragen daarvoor een percentage van de winst. Want het is een echt bedrijf, dus er moet wel geld verdiend worden natuurlijk. Aangezien ikzelf niet actief ben op Facebook hebben zij deze week een Facebook pagina gemaakt voor het boek Hongerkind: www.facebook.com/hongerkind. Ook hebben zij de teksten die op Twitter gezet zullen worden geschreven. Zij bedachten een actie waarmee een gratis boek te winnen is. Nieuwsgierig? Ga dan snel even kijken. Ik ben er erg trots op. Niet alleen op de pagina, maar vooral dat het boek dus een mogelijkheid is voor jonge enthousiaste studenten om het ondernemerschap te leren. Dat dit boek daaraan kan bijdragen vind ik heel bijzonder.

En dit is dan het artikel dat afgelopen week in de Actief stond. Helaas geen foto erbij, die ik wel mee had gestuurd. Maar ja, je kan niet alles krijgen natuurlijk.

 

***

29 NOVEMBER 2013

Even dachten we dat het rondom het boek stil zou komen te liggen, maar niets was minder waar. Hannah Dogger, redacteur van het tv-programma Andere Tijden (www.anderetijden.nl) kwam langs voor een kennismakingsgesprek met mijn vader. Dat verliep zo goed dat besloten werd om hem te interviewen voor een aflevering die over de hongerkinderen van de Hongerwinter zou gaan. Toen dat eenmaal besloten was, ging alles razendsnel. De data en tijden werden doorgesproken en afgelopen week was het zover. Mijn vader vond het best spannend en we bleven maar tegen elkaar zeggen dat we het zo bijzonder vonden. Wie had dit nu toch kunnen bedenken? Dinsdag 26 november kwam de cameraploeg bij mij thuis mijn vader interviewen en daarna gingen we met z’n allen naar de Hooikade waarvandaan het schip dat mijn vader naar Friesland bracht vertrok.

De dag erna werden we om 12.00 uur in Grandcafe-Restaurant 't Smelnehûs (www.smelnehus.nl) in Drachten verwacht voor de scenes die geschoten werden met Feije. De beide mannen haalden aan de bar herinneringen op. En dat allemaal onder het toeziend oog van de camera. Wat een beleving! Daarna ging de hele ploeg naar de Rijksstraatweg in Noordbergum om beelden te nemen van de omgeving waar mijn vader in Friesland verbleef tijdens zijn verblijf als hongerkind in Friesland. Die dag moest natuurlijk doorgesproken worden bij Feije thuis. En mijn vader en ik bleven weer in ons vertrouwde Bed en Brochje in Opeinde (www.bed-breakfastfriesland.nl) slapen. De drie uur durende terugrit zou te vermoeiend voor ons beiden zijn. En wat zo heerlijk is bij Remy en Saskia is natuurlijk de gastvrijheid en de gesprekken, maar ook het kleine balkon en de kamer waar we op ons gemak nog even een wijntje kunnen drinken om ontspannen de dag te kunnen afsluiten.

 

De uitzending over hongerkinderen van Andere Tijden is op zondag 29 december 2013 om 21.20 uur op NED 2.

Daarna is het programma te zien op www.anderetijden.nl

 

BIBLIOTHEKEN

In het weekend waarin we het druk hadden met de voorbereidingen van het interview (originele tekeningen die mijn vader gemaakt heeft voor het boek klaarleggen, foto’s opzoeken van het gezin Van Vondelen en het huis opruimen en de kamerdeur verven) kreeg ik twee enveloppen van NBD/Biblion. Ik was het al bijna vergeten, maar het boek zou opnieuw gerecenseerd worden. Ik wist niet wat ik las. Zo’n mooie recensie en zo totaal anders als de eerste waar ik bezwaar tegen had gemaakt. Het was enorm fijn. In de tweede envelop zat een nog grotere verrassing namelijk de bestellingen die de bibliotheken hadden gedaan. Maar liefst 61 boeken tegelijk. Dat betekent dat met de vorige bestelling de teller op 75 boeken staat. Is dat prachtig? Echt super. We hebben hier echt even staan juichen. Mijn vader en moeder trouwens ook.

 

***

1 NOVEMBER 2013

De afgelopen maand is er toch weer beweging geweest rondom het boek. Zo gingen de bestellingen gewoon door en verzond ik elke week wel een boek of twee. En bij Boekhandel Huyser waren de eerste zes boeken binnen no-time verkocht, dus daar ligt alweer de volgende stapel. En ook daar waren de eerste twee boeken in een week verkocht.

BIESLANDHOF

Een tijdje geleden was ik langs Verzorgingstehuis de Bieslandhof gereden om te praten over het boek en daar beloofde een mevrouw me dat ze het boek op zou nemen in het blad van het tehuis. Dat is dus 21 oktober gebeurd. Mijn oom Jan (broer van mijn vader) werkt daar en bracht het blad langs. En direct werd ik gebeld door een oude vriend van mijn vader en hij vertelde weer mooie verhalen. We hebben telefoonnummers uitgewisseld en zo had mijn vader weer een oude jeugdvriend om herinneringen mee op te halen.

STICHTING ’40-‘45

Het boek is door een redacteur van het contactblad van Stichting ’40-’45 gerecenseerd. Een recensie waar ik heel blij mee ben. Inmiddels is het contactblad verstuurd.

WAT LOOPT …

Aankomende dinsdag komt een redacteur van het tv programma Andere Tijden kennis met ons maken. Zij heeft het boek gelezen en was onder de indruk. Wat de bedoeling precies is, is nog niet helemaal duidelijk, dus we wachten af. Volgende maand meer hierover.

 

***

4 OKTOBER 2013

 

Afgelopen weekend zijn we naar Friesland geweest. We hebben daar een kleine bijeenkomst gehad met betrokkenen van het boek en we hebben een aantal boeken verkocht en afgeleverd. Het zonnetje scheen en mijn vader en ik zijn naar een optreden van Feije geweest op het Shantifestival in Drachten. Wat een heerlijk uitje. Het was precies een jaar geleden dat we naar Friesland afreisden om Feije te ontmoeten. Het boek is af, het project is afgerond. Dat is best even slikken. Zo gaan die dingen.

 

TOEVAL?

In Friesland bleek dat een vader van een hongerkind (van een ander transport) een documentaire aan het maken is in samenwerking met het Verzetsmuseum Amsterdam. Ik heb even contact gezocht en deze filmmaker heeft een boek besteld. En ik ben ook in contact gekomen met een landelijk televisieprogramma dat een uitzending wil maken over dit onderwerp. Wat is het toch bijzonder dat verschillende partijen op bijna dezelfde tijd met dit onderwerp bezig zijn. Is dat nou toeval?

 

RECENSIE

Vandaag kreeg ik ook bericht dat het boek voor de bibliotheken opnieuw wordt gerecenseerd. De vorige recensie bleek niet helemaal aan de daarvoor geldende eisen te voldoen. Fijn dat we nog een kans krijgen op een beter opgebouwde recensie. Dat verdient het boek natuurlijk ook wel, gezien de vele leuke reacties die wij krijgen op het boek. Verleden week werden we zelfs op ons rondje Delftse Hout aangehouden door een enthousiaste lezer. En zelfs bij de dokter spreken mensen mijn vader aan over zijn mooie boek dat zo lekker wegleest. In reactie op het stukje in de krant belde een boekhandel in Delft mij op om te vragen of zij ook een paar boeken mochten verkopen. Is dat leuk? Ik vond het bijzonder fijn. Natuurlijk ben ik direct in de auto gestapt om een stapel af te leveren.

 

BLOG

Vanaf vandaag zal ik het aantal blog terugschroeven naar eentje in de maand. Het schrijfproces is voorbij, de zoektocht is voltooid. Het enige dat nog rest is de reacties van buitenaf en de boekverkoop. Hierover zal ik op deze plek blijven schrijven.

 

***

 

20 SEPTEMBER 2013

 

Afgelopen woensdag is mijn vader weer geïnterviewd en nu voor de Delft op Zondag voor de rubriek ‘Even bellen met …’. Hier vertelt hij hoe het hem allemaal is vergaan na de lancering van het boek. Echt een leuk interview geworden.

DUIF…

In verband met de bestelling van de bibliotheken en onze reis naar Friesland (volgend weekend) heb ik weer boeken besteld. We hebben nu meer dan 200 boeken verkocht en elke dag komen er weer bestellingen bij. Ook heb ik deze week op een bijeenkomst van Open Coffee Delft, een netwerkbeweging die ik zelf organiseer, het boek gepresenteerd. Een van de ondernemers die het boek had gelezen sprak van een zeer aangrijpend verhaal. Voor de mensen die het boek hebben gelezen: ze vond het erg zielig van de duif. Ja, dat vond ik ook. Maar het is toch echt gebeurd. En als je wilt weten wat er met de duif gebeurde: bestel dan het boek.

***

 

13 SEPTEMBER 2013

Op woensdag 4 september heeft Actief – een huis-aan-huis krant in de regio Drachten – een paginagroot artikel geplaatst over het boek. De journaliste Marije Blacquière heeft mij telefonisch geïnterviewd en is toen bij Feije op visite gegaan. Het resultaat is fantastisch. En de reacties zijn buitengewoon positief. Feije kan bijna niet meer over straat zonder aangesproken te worden op zijn avontuur. De bestellingen stromen binnen en dat betekent dat veel boeken richting Friesland vertrekken. De Actief (www.actiefmedia.nl) plaatste in april 2012 een oproepje van mijn vader met de vraag of iemand hem nog kon herinneren uit de tijd dat hij in Noardbergum verbleef. Hierop reageerde Feije en buurmeisje Anneke. Deze krant heeft dus een belangrijk rol gespeeld in de ontmoeting tussen mijn vader en zijn vrienden uit Friesland. En door hun verhalen heeft het boek relevantie gekregen. Wij zijn de journalisten – in het bijzonder Marije – bijzonder dankbaar voor hun medewerking. Het leuke is dat Marije – net als ik in mijn journalistieke werk – zich vast niet bewust is geweest van de spreekwoordelijke kringeltjes in de vijver die zij heeft veroorzaakt met haar artikel.

 

***

 

6 SEPTEMBER 2013

De vakantie zit erop. Om de verkoop een klein zetje te geven ligt een aantal boeken bij de diverse boekhandels in Delft (de Omslag, Huyser en Wilmer). De boeken liggen in consignatie. Dat betekent dat de boeken pas met mij worden afgerekend als ze zijn verkocht. De boekhandel rekent hiervoor 30% van de verkoopwaarde.

PUBLICITEIT

De publiciteit rondom het boek Hongerkind heeft niet stilgestaan. Zo ben ik telefonisch geïnterviewd door het Friesch Dagblad en dat resulteerde in een artikel dat 13 augustus werd gepubliceerd:

http://www.frieschdagblad.nl/index.asp?artID=65032

Hierop kwam een reactie van een nichtje van Veldwachter Wedzinga. En zij stuurde mijn vader een foto van de veldwachter en zijn vrouw. Daar was mijn vader enorm blij mee. Zie de foto hiernaast.

RECENSIE

De eerste recensie van het boek is binnen. Paul Dresmé van het parochieblad van de Delftse Rooms-katholieke kerken in Delft schreef in augustus een lovende recensie die ook op de website van de Raad van Kerken Delft is verschenen in het gedrukte parochieblad. http://www.raadvankerkendelft.nl/hongerkind/

CADEAU

In de afgelopen weken is het meerdere keren voorgekomen dat mensen het boek hebben gekocht en na het lezen nog een boek kochten om het cadeau te doen aan een vriend, vriendin of een familielid. Mijn vader en ik vinden dat heel bijzonder. Blijkbaar maakt het boek veel los. Ook is het boek nu gekocht en gelezen door tieners en die reageren heel enthousiast. Eén van hen wil het komend schooljaar een spreekbeurt houden over het boek, waarvoor ik natuurlijk al mijn medewerking heb aangeboden, dat begrijp je.

VERZENDEN

Inmiddels kennen de dames van de plaatselijke DA, waar het postagenschap in huist, mij goed. Ze weten precies wat ik telkens kom doen: boeken verzenden. En ze zijn allemaal heel enthousiast. Dat maakt het verzenden van de boeken erg leuk. De verkoop gaat erg goed en dus heb ik gisteren maar weer een bestelling voor nog 20 boeken gedaan.

In verband met de vakantieperiode wordt het volgende blog rond 7 september gepost.

 

***

8 AUGUSTUS 2013

Het boek heb ik vandaag bij de Delftse boekhandels gebracht zodat het daar ook te koop is. Het boek ligt nu dus bij Huyser, De Omslag en Boekhandel Wilmer. Dat het boek bij Wilmer ligt is bijzonder omdat in het boek vermeld staat dat mijn vader vroeger altijd met zijn vader tabak kocht bij Wilmer, de overgrootvader dus van de huidige eigenaresse van de boekhandel. Ze vindt het erg leuk om dit boek in haar winkel te hebben.

Het is tijd om even pauze te nemen. In Delft ligt alles een beetje stil. Ik neem dan ook een kleine pauze met het schrijven van het blog. In september hoop ik weer nieuws te hebben. Ik wens jullie nog een fijne augustusmaand toe.

 

***

 

3 AUGUSTUS 2013

De vakantietijd is in onze regio aangebroken. Onze kinderen zijn al op pad en wij werken nog een paar weken door. Het kantoor en dus het archief van Hongerkind is nu echt opgeruimd. In de plaats daarvoor liggen op mijn bureau oude fotoalbums van de familie Van Vondelen die bij ooms zijn opgehaald of door ooms zijn gebracht. Door het onderzoek van Hongerkind vonden we foto’s van het gezin waar mijn vader uitkomt en die wil ik verzamelen in een digitaal fotoalbum.

FRIESLAND

Deze week heb ik de Friese media aangeschreven en ben ik geïnterviewd door een journaliste van het Friesch Dagblad. Door de hittegolf van de afgelopen dagen is ons interview al een paar keer uitgesteld naar een volgende dag. Dus ik kan nog niets laten zien. Het is toch wel erg leuk dat elke journalist een ander verhaal maakt van een ons verhaal. Volgende keer hopelijk een artikel.

RECENSIES

“Mariska, bedankt voor het schrijven van dit mooie boek.”

“Wanneer komt deel 2 uit?”

“Het boek staat na lezen te pronken in mijn boekenkast.”

“Ik heb het boek naast mijn verzameling oorlogsboeken en –video’s gezet. Wanneer komt de film uit?”

“Wat een werk is het geweest om dit boek te schrijven. Zeker ook met de achtergrondinformatie erbij. Chapeau.”

“Een grondig onderzoeksboek. Belangrijk voor de Delftse geschiedenis.”

“Mijn moeder heeft het boek gelezen, kon het niet wegleggen. Veel herkenbare dingen uit het Delftse Westerkwartier. Heel erg bedankt.”

“Wat een ontroerend verhaal over dit 7-jarige jongetje.”

“Ik heb het boek in een adem uitgelezen. Wat een herkenbare Delftse uitspraken en straten.”

En dit is nog maar een heel klein deel van de reacties die ik dagelijks binnen krijg.

***

26 JULI 2013

Vandaag stond dan eindelijk het artikel over ons boek in het AD. We zijn er weer blij mee en de eerste positieve reacties zijn ook weer binnen.

De boeken van de tweede bestelling zijn op en de mensen die afgelopen week hebben besteld zullen nog even geduld moeten hebben; volgende week verwacht ik de nieuwe boeken.

LEZERS

Vrienden, familie en kennissen hebben het boek gekocht, dat lijkt logisch, maar dat is het niet. Inmiddels hebben meer ‘vreemden’ het boek aangekocht. En de redenen daarvoor liggen uiteen. De een is zeer geïnteresseerd in de Delftse geschiedenis of in de oorlogsjaren van Nederland. De ander heeft een vader of zus of broer gehad die ook per schip naar Friesland zijn gevaren in de Hongerwinter. Steeds meer lezers komen dus niet uit Delft. Reden genoeg dus om volgende week eens wat persberichten naar enkele landelijke bladen te sturen en natuurlijk naar Friesland.

VOLGENDE WEEK

Volgende week dus meer over welke instanties en media ik ga aanschrijven. En ook wil ik volgende week een kleine verzameling geven van de reacties op het boek, die de lezers naar mij sturen. Deze verzamel ik namelijk in een document voor mijn vader en elke week neemt hij de volgende pagina’s mee naar huis.

 

***

 

19 JULI 2013

Elke dag komen bij mensen aan de deur die het boek op komen halen. Die ontmoetingen zijn telkens weer bijzonder. Wat leuk om te zien wie de lezers van het boek zijn. Ik merk dat al de commotie rondom het boek – we zijn ook geïnterviewd en gefotografeerd voor het AD/Haagsche Courant – veel energie oplevert, maar ook veel energie kost. Het is tijd voor een beetje rondhangen, een boek lezen en ijsthee drinken in de tuin met lieve vriendinnen. Het is ook tijd om een kleine balans op te maken van het afgelopen jaar. Dus hierbij een paar cijfers. Speciaal voor de liefhebbers.

DE CIJFERS

Bezocht archieven: 5

Telefoontjes: Meer dan 1.000

Koffie: Ontelbaar

Blog: 31

Interview gegeven: 3 (Delft op Zondag, Telegraaf, AD)

Persberichten: 25 persberichten verzonden

Bezoeken Friesland: 2 (eentje in september 2012 en in april 2013)

Uren: In 2012 ongeveer 321 uur, in 2013 ongeveer 530 uur

Verkochte boeken: De eerste oplage van 100 stuks binnen 2 weken en de bestellingen stromen binnen

Papier/inkt:5 x 500 vellen papier, 5 zwarte cartridGes

DUS …

Ik heb aardig wat tijd en materiaal geïnvesteerd in een prachtig project dat zeer gewaardeerd wordt door veel mensen. Mijn vader en ik genieten van dit succes. Het overvalt ons ook een beetje. Voorlopig zijn we nog wel even bezig met dit verhaal. En ik kan niet anders zeggen dat we het super vinden.

 

***

 

12 JULI 2013

FEESTJE

Afgelopen zaterdag hadden mijn vader en ik een klein feestje georganiseerd voor de mensen die mee hadden geholpen aan het boek. Het was heerlijk weer, onze Friese vriendenwaren naar Delft afgereisd en iedereen was enthousiast. Het huis staat nu vol met de mooiste boeketten, bloemstukken en orchideeën en flessen mooie wijn. Wat een weelde. Ik werd er een beetje stil van.

REACTIES

En nu druppelen de hele week al reacties binnen. Van ‘Ik kon het niet wegleggen,’ tot ‘Was het boek maar honderden bladzijden dikker, ik krijg er geen genoeg van.’ Je begrijpt. Ook hier word ik even stil van. Elke dag bel ik mijn vader op als ik weer een reactie krijg. En zo genieten we samen van al deze positiviteit die we mogen ervaren.

TELEGRAAF

En toen had ik ineens een journalist van de Telegraaf aan de telefoon en binnen de no-time was ik geïnterviewd, gauw mijn vader bellen dat hij als snel naar mij toe moest komen want binnen anderhalf uur stond de fotograaf voor de deur. Fijne mensen, allebei. Heerlijk. We zetten deze ervaring weer bij in de galerij van ‘Momenten met een Gouden Randje’. Hiernaast lees je het interview en bij het blog van afgelopen week heb ik het interview van de Delft op Zondag nog even gevoegd.

RADIO COMMERCIAL

De radio commercial is gemaakt, gemixt en goedgekeurd. Het is heel bijzonder om geschreven woord gesproken te horen. Vanaf maandag is de commercial een jaar lang elke week 7 keer te beluisteren.

***

 

6 JULI 2013

 

Op zondag stond het interview met mijn vader en mij in de Delft op zondag. En dat maakte heel wat los. Mijn vader werd erop aangesproken door buurtgenoten en kreeg complimenten over de foto en het artikel. En de bestellingen regenden binnen. Oud-buurtgenoten van mijn opa en oma, van mijn vader, Delftenaren die enorm geïnteresseerd zijn in de Tweede Wereldoorlog. En het meest bijzondere was toch wel de man waarvan zijn moeder ook op hetzelfde transport heeft gezeten. Helaas leeft zij niet meer en dus zal hij in ons boek lezen hoe het met zijn moeder is gegaan tijdens de reis. Het mooie was dat ik hem ook een kopie van de lijst met namen heb kunnen geven waar de naam van zijn moeder op staat. En zou het niet mooi zijn om het boek te kunnen verfilmen?

Daarbij kwam bijna iedereen het boek halen en dat leverde leuke gesprekken op. Wat een cadeautje. Mijn vader en ik genieten er van.

TWEEDE DRUK

De eerste druk is dus bijna uitverkocht (de teller staat op 79). Bij de DA in de Bomenwijk volgen de dames de verkoop van het boek op de voet. We hebben daar de boeken verleden week opgehaald en nu zien ze me regelmatig aankomen met pakketjes om te versturen. Ze leven mee en ook zij opperden dat het wel heel bijzonder zou zijn als dit boek verfilmd zou worden. En dan dacht ik dat ik een dromer was.

Nog een paar boeken verkopen en dan bestel ik de tweede druk. Wie had dat kunnen dromen?

Artikel Delft op Zondag:

http://www.delftopzondag.nl/search/node/mariska%20van%20vondelen

 

***

 

28 JUNI 2013

Ja! Het boek is er! Mijn vader en ik hebben vijf dozen boeken opgehaald. Het was een emotioneel moment om het eerste boek aan mijn vader te geven. Enorm leuk om te zien hoe trots hij is. Dat ben ik natuurlijk ook. Het boek is enorm mooi geworden (ik laat de valse bescheidenheid gewoon even weg, als je het niet erg vindt).

 

INTERVIEW

Mijn vader en ik zijn geïnterviewd door Jesper Neeleman van Delft op Zondag. Dit interview staat in de komende editie. Houd je brievenbus dus in de gaten. Alhoewel de bloglezers natuurlijk niets nieuws zullen lezen. Maar toch, altijd leuk om nog even over ons project te lezen, toch? Ik heb ook totaal geen idee of we hierop reacties zullen krijgen en hoe deze zullen zijn.

 

VERZENDEN

Alle bestellingen zijn gelabeld. Mijn vader heeft een hele doos meegenomen voor mensen die het boek bij hem komen ophalen en een aantal extra exemplaren, die hij dus vandaag ook al heeft verkocht. Dit aspect van het boek maken is ook weer erg leuk om zelf mee te maken. Mijn vader ontvangt nu zelf de complimenten en hij is erg trots. Super.

Ikzelf zit in mijn kantoor tussen de dozen boeken en enveloppen en tussen de diverse stapels boeken met ‘verzenden’, ‘ophalen’ en ‘wegbrengen’. En dat terwijl ik nu al een berg verzonden heb.

De eerste boeken die weg zijn gegaan zijn naar NBD/Biblion gegaan. Daar wordt een recensie gemaakt over het boek en deze tekst wordt via een nieuwsbrief naar alle bibliotheken in Nederland verzonden, die dan beslissen of ze het boek willen bestellen. Ten eerste ben ik natuurlijk erg benieuwd naar de recensie en ten tweede kan ik niet wachten tot de bestelling binnenkomt. Ik houd jullie op de hoogte.

 

***

 

21 JUNI 2013

Afgelopen zaterdag waren mijn ouders in ik uitgenodigd door Hans Steenks om het 100-jarig bestaan

van de panden van zijn opa in de Pootstraat/Nieuwe Schoolstraat in Delft te vieren. In een van de pakhuizen had de opa en een van de ooms van mijn vader hun kolenhandel tijdens de Hongerwinter. Een paar scenes in het boek spelen zich af rondom dit pand. Tijdens de rondleiding door het Westerkwartier, die Hans Steenks gaf, mocht ik bij de Pootstraat 26 (het huis waar mijn vader in woonde), een stukje voorlezen uit het manuscript. Dat was heel spannend. Zouden de gasten het leuk vinden? De reacties waren onverdeeld positief. Een hele leuke ervaring. En ineens wordt het zo echt nu. Het verhaal gaat de wereld in. De foto hiernaast is gemaakt door Hans Steenks.

 

WIE ZIT DAAR NOU OP TE WACHTEN?

Gisteren liet ik iemand de folder van het boek zien en zij vroeg mij of ik voordat ik dit boek ging maken enige twijfel had gehad of iemand op dit verhaal zat te wachten. Ik begreep haar vraag wel, want het lijkt natuurlijk ook raar om zoveel tijd, geld en energie in een project te steken waarnaar alleen mijn vader en ik in eerste instantie nieuwsgierig naar waren. Wij hebben vanaf het begin het onderzoek gestart omdat wij zelf het verhaal compleet wilde maken. Daarna merkten we dat het een bijzonder verhaal is voor mijn zoons. Het is tenslotte een deel van onze familiegeschiedenis. En toen ook de familie geïnteresseerd raakte en vrienden en kennissen, bleek dat de belangstelling voor dit verhaal best groot was. In ieder geval waren veel mensen enthousiast. Ik kon haar dan ook met een grote glimlach op mijn gezicht zeggen, dat ik inmiddels weet dat op dit moment zeker 60 mensen daadwerkelijk op dit verhaal zitten te wachten. Want ik heb nu al 49 bestellingen staan en ik kan je vertellen dat mijn ouders, mijn kinderen, mijn man en ik bijna niet kunnen wachten tot we het boek in handen hebben. Daarbij opgeteld de mensen die meegewerkt hebben aan het boek en hun familie, komt het aantal misschien wel hoger uit.

 

BESTELLINGEN

Het manuscript ligt bij de drukker en naar verwachting zullen de boeken volgende week geleverd worden. Ik heb in eerste instantie 100 boeken besteld. De enveloppen staan klaar, de etiketten zijn geprint. De eerste bestellingen zijn gedaan. De meeste zijn zelfs al betaald.

 

INTERVIEW

Dinsdag staat een interview met de Delft op Zondag gepland. Mijn vader en ik zullen dan geïnterviewd worden over het boek en over het onderzoek.

 

***

 

14 JUNI 2013

 

De laatste drukproef is goedgekeurd. Het boek wordt volgende week gedrukt! Wat was het een ontzettend spannende week. Gewoonweg omdat ik de drukproeven heb nagekeken en dan wil ik natuurlijk niets over het hoofd zien. Ineens realiseerde ik me dat het voor mijn ooms, de broers van mijn vader, toch ook spannend moet zijn om een boek te zien verschijnen dat over het gezin gaat waar je uit komt. Zou ik zoveel vertrouwen hebben? Zij wel. En dat is bijzonder. Ik voel me erg rijk met hun zegen.

 

VORMGEVING

Het is ontzettend fijn om ook een zeggenschap te hebben in de vormgeving van het boek. Normaalgesproken heb je als auteur daar weinig mee te maken, maar als eigen uitgever kan me ook daar mee bemoeien. En dan gaat dat over hoe en waar de titels staan en hoe groot het lettertype is. Geen grote dingen, gewoon schoonheidsdingetjes. Zodat het boek ook echt als van mezelf voelt. Gelukkig heb ik ervaring in het begeleiden van vormgeving en stond ik dus deze week in de ‘werkstand’. Niets emoties, gewoon kijken of een bepaald lettertype voor de koppen de juiste sfeer geeft. Ik ben ontzettend blij en trots met het resultaat.

 

KLAAR?

Het boek zal, naar verwachting, op 28 juni worden geleverd. Nog twee weken wachten dus. In die twee weken is nog wel wat werk te verzetten. Wat dacht je van de lezing die ik morgen geef, de persberichten die geschreven moeten worden, de radio commercial die opgenomen gaat worden en het opruimen van alle archiefstukken. Er is de komende weken nog genoeg om over te schrijven.

 

***

 

7 JUNI 2013

 

De wijzigingen van de corrector zijn teruggekomen en ik heb ze doorgevoerd. Dan zou je zeggen: zo dat is klaar, het boek kan vormgegeven worden en naar de drukker. Ja, dat zou kunnen, maar ik wilde het manuscript nog een keertje helemaal doornemen. Dus dat heb ik gedaan. Het gebruik van witregels heb ik ook consequent doorgevoerd. Het lijken allemaal kleinigheden, maar ik heb er toch nog even extra aandacht aan gegeven. En dan is het zaak om niet te veel meer te veranderen. Een woordje hier, een woordje daar. En dan is het ook klaar. Het is goed zo. Feitelijk is het schrijfproces hiermee afgelopen.

 

UIT HANDEN

Afgelopen woensdag heb ik het manuscript naar de vormgeefster gestuurd en nu is het wachten haar werk. Ik ben heel erg benieuwd. Natuurlijk hebben we besproken hoe mijn vader en ik denken over de vormgeving van het boek. Maar de vertaling van die wensen ligt toch echt bij de vormgeefster. En aangezien zij dit werk dagelijks doet, vertrouwen ik op haar vakmanschap. Het uit handen geven van het manuscript waar ik sinds december 2012 aan gewerkt heb en waar we vanaf april 2012 onderzoek voor hebben gedaan is niet makkelijk. En tegelijkertijd is het ook een heerlijk gevoel. Het is af. Nou ja, bijna dan. Nog een paar weken en het boek ligt gedrukt en wel in onze handen. Ik denk dat ik alvast een fles champagne ga kopen zodat we op dat moment kunnen klinken. Op een prachtig project en op alles wat hier nog uit zal voortvloeien.

 

VOOR LEZEN

Want dat we nog een leuke weg te gaan hebben, staat buiten kijf. We zijn bijvoorbeeld uitgenodigd om een stukje uit het manuscript voor te lezen. Ik verklap nog niet waar. In de komende blogs zal ik hierover verslag doen. Want ik heb een vermoeden dat het niet bij die ene keer zal blijven. Ja, een meisje mag dromen, toch?! Daarbij krijgen we natuurlijk nog de reacties van de lezers en ook is er al een interview beloofd in de Delft op Zondag en moet de commercial voor Stadsradio Delft nog ingesproken worden. Elke eind heeft weer een nieuw begin. En zo benaderen we dit ook weer. Iemand vroeg me wanneer ik in het welbekende ‘zwarte gat’ gaat vallen. Ik vermoed dat dit niet het geval zal zijn. Er staan simpelweg nog te veel te leuke dingen op de agenda.

 

***

 

1 JUNI 2013

 

Op de blog van afgelopen week heb ik al aardig wat reactie gekregen met bruikbare suggesties waar ik de folder kan gaan ophangen op neerleggen. Daar ga ik dus mee aan de slag. Verder heb ik de week, voor wat betreft het boek, vooral gebruikt om te archiveren en orde te brengen in de papierberg. En in overleg met de vormgeefster heb ik een planning gemaakt, maar zoals jullie inmiddels weten, een planning is er om van af te wijken. Ik houd jullie dus elke week op de hoogte van de vorderingen zodat jullie zo snel mogelijk weten wanneer het boek gedrukt is.

 

ISBN

Deze week heb ik de ISBN (Internationaal Standaard Boeknummer) aangevraagd. Deze unieke code wordt is gekoppeld aan informatie over het boek zoals auteur, illustrator, aantal pagina’s en uitgever en hierdoor kunnen bijvoorbeeld boekwinkels het boek eenvoudig bestellen bij de uitgever. Ook staat de NUR bij het ISBN geregistreerd. (Bron: www.isbn.nl)

 

NUR

De NUR (Nederlandse Uniforme Rubrieksindeling) zegt iets over het onderwerp van het boek. Ik heb gekozen voor NUR 342 dat staat voor Historisch Roman (populair). Boekhandels en bibliotheken gebruiken de NUR om boeken te rubriceren zodat boeken met eenzelfde onderwerp bij elkaar te vinden zijn. (Bron: www.hetboekenschap.nl)

 

ACHTERKANT KAFT

Het ISBN en de NUR worden achterop het boek bij de streepjescode vermeld en in het colofon binnen in het boek. Nu ik deze gegevens heb, kan de vormgeefster de achterkant van het boek ontwerpen.

 

***

 

24 MEI 2013

 

De afgelopen week heb ik het manuscript nog een keer doorgenomen. Dat heeft veel uren gekost en weinig aanpassingen opgeleverd. Het is wel leuk om te ontdekken dat het boek dus vele uren leesplezier oplevert. En heel bijzonder, bij sommige passages, raakte ik toch weer ontroerd. Het loslaten van het verhaal, want nu kan ik geen stukken meer toevoegen of weghalen, is een proces dat zich heel moeilijk laat uitleggen. Aan de ene kant ben ik blij (en trots) dat het af is en aan de andere kant is het creatieve proces nu voorbij. Maar het is goed zo. De mooie weg hebben we nu gelopen en nu is het tijd voor een eindproduct. Daar moeten nog wel een paar stappen voor gedaan worden. De eerste stap is het na laten kijken van de tekst door een Neerlandicus voor een taalkundige check.

 

FOLDER

Ik had deze week ook nog tijd voor een ander klusje. Namelijk het ontwerpen van een folder. Deze gebruik ik als een soort visitekaartjes, die aan mensen die we spreken over het boek kan geven zodat ze het boek kunnen bestellen. Inmiddels zijn de folders ook alweer gedrukt en ik ben er erg blij mee. Ik heb direct een stapeltje aan mijn vader gegeven, zodat hij ook wat reclame kan maken. En verder wil ik de folder bij bejaardentehuizen, huisartsen, fysiotherapeuten, tandartsen en dergelijke ophangen. Als je nog suggesties hebt voor plekken waar de folder tot zijn recht komt, hoor ik het graag van je.

 

MAKEN

Het creatieve proces is nu dus klaar, het maken van het boek bijna en de promotie van het boek begint ook op gang te komen. Toch laat ik het laatste nog even liggen, totdat het boek daadwerkelijk gedrukt is. Nog een paar weekjes geduld.

 

***

 

17 MEI 2013

 

Deze week heb ik vele uren besteed aan het schaven van de tekst. Een opsomming wijzigen hier, een woord toevoegen daar. Nog eenmaal een paar feiten checken (die natuurlijk gewoon klopten), afstand nemen, weer een witregel weghalen. Het was geneuzel op milimeter. Het wordt echt tijd om te stoppen. Nog eenmaal ga ik het manuscript uitprinten en zorgvuldig lezen en dan is het toch echt tijd om het los te laten. Dat valt niet mee, dat kan ik je wel zeggen. Maar het moet. Het wordt tijd om tevreden te zijn met het resultaat. Toch is deze ronde enorm belangrijk. Je kan je voorstellen dat ik vol ben van het verhaal en het maken van het boek. Het is leuk om te zien dat mensen van mijn enthousiasme enthousiast worden. Dat geeft veel positieve energie. Zo werkt dat dus als je iets doet wat recht uit je hart komt. Ik geniet ervan.

 

***

 

10 MEI 2013

De redacteuren hebben de manuscripten weer ingeleverd. Wat hebben zij een werk geleverd. Het manuscript telt nu ongeveer 90.000 woorden en daar zit dan wel eens een woord tussen dat niet helemaal op zijn plek staat. Ik ben erg gezegend met deze redacteuren. Want ondanks dat ze superkritisch waren, gaven zij ook mooi complimenten zoals: ‘Ik wilde eigenlijk gaan slapen, maar moest toch echt weten wat Aadje met die juten zakken ging doen. Ik kon het boek niet wegleggen.’ En: ‘Toen ik in de ochtend wakker werd, vroeg ik met toch af of we wel genoeg te eten hadden vandaag. Zo had ik me laten meeslepen door het verhaal.’ En: ‘Wat goed om te weten dat alle data en gebeurtenissen ook echt kloppen. Dat maakt het verhaal relevant. Dit soort verhalen mogen nooit verloren gaan.’ Via deze weg: hartelijk dank, ook namens mijn vader die eventjes stil werd van al die complimenten!

AANPASSEN

Het aanpassen van het manuscript heeft al aardig wat tijd gekost. Ook omdat ik nog een paar gegevens over het dorp Noordbergum wilde verzamelen. Dat is nu gedaan. Ik heb de komende dagen nog nodig om het manuscript aan te passen en dan is het zaak om het manuscript te laten zoals het is.

 

TROTS

Mijn vader belde mij op toen hij klaar was met zijn nakijkwerk en hij had een heel raar gevoel. Ja, het project loopt op zijn einde. En dat is altijd zo’n verdrietig moment. Het komt goed, kon ik hem verzekeren. Wacht maar als het boek echt gedrukt is en we het in onze handen kunnen houden. Dan begint het feestje. Maar, je begrijpt, verdrietig is het dat we niet meer elke week op pad gaan voor ons onderzoek. Maar die emotie maakt heel snel plaats voor trots. Want dat zijn we. Nog een paar weken en dan zit echt al het werk erop.

VERKOOP

Overigens hebben al heel wat mensen het boek besteld en dat is natuurlijk ontzettend leuk voor mijn vader en mij. Ook daar zijn we weer dankbaar voor.

 

***

 

3 MEI 2013

Woensdag kregen mijn vier redacteuren het manuscript in handen. Spannend hoor. Want alle vier kijken ze op hun eigen manier naar het verhaal. Ik ben erg benieuwd naar hun reactie. Aankomende woensdag is hun deadline, zodat ik hun reacties kan verwerken.

 

KAFT

Ondertussen is het maakproces van het boek in volle gang. Dat begint allemaal met het ontwerpen van de kaft. Floor Boissevain, van Free Musketeers heeft aan een half woord genoeg. Wij zijn enorm trots. Wat vind jij ervan?

 

VOORINSCHRIJVING

Het boek kan besteld worden. In juni komt het uit. De kosten zijn 24,95 euro per boek exclusief verzendkosten. Je kan het boek ook komen ophalen op afspraak. Wil je het boek bestellen, stuur me dan een e-mail met jouw naam, adres en telefoonnummer en het aantal boeken dat je wilt ontvangen. Het boek is alleen via mij te bestellen en is niet te koop in de boekhandel. Ik zie je bestelling graag tegemoet.

 

***

 

26 APRIL 2013

 

HET SCHRIJFPROCES VOLGEN VAN HONGERKIND

Afgelopen weekend zijn mijn vader en ik in Friesland bij Feije op bezoek geweest om zijn opmerkingen over Deel III van het boek te halen. Hij heeft enorm zijn best gedaan. Dank Feije. We hebben weer genoten van het samenzijn. Van het oeverloos kletsen en het aandachtig werken aan het manuscript en ons bezoek aan station Veenwoude, waarvan ik toch nog wat oude foto’s heb kunnen achterhalen. Overigens waren de uren met mijn vader natuurlijk ook weer goud waard. We hebben veel gelachen en hebben genoten van het luxe ontbijt dat de bed &breakfast gastvrouw ons serveerde in ons b&b in Opeinde. En de zon scheen. Het was zeer vermoeiend, maar weer heerlijk.

 

Deze week alle uren gebruikt om de stofkam door Deel II te halen. Het vraagt opperste concentratie. Elke zin lees ik meerdere keren. Ik schrijf stukken bij, haal hele alinea’s weg. Schrijven is schrappen is een gevleugelde uitdrukking. En ook ‘kill your darlings’. Nou, deze week heb ik deze wijsheden veelvuldig toegepast. De tijd vliegt tijdens dit werk. Ik ga komend weekend en daarna nog even door met dit werk, zodat de meelezers komende week het manuscript kunnen gaan lezen. Even doorzetten dus.

 

***

 

19 APRIL 2013

 

Deze week heb ik deel I weer helemaal doorgenomen en gecontroleerd op dubbelzeggingen. De tekeningen van mijn vader hebben nu ook een plek gekregen in dit deel.

 

EIGEN BEHEER

We geven het boek uit in ‘eigen beheer’. Dat betekent dat we veel werk hebben aan het maken van het boek. Dus heeft mijn jongste zoon Ennio in mijn fotostudio foto’s van mijn vader en mij gemaakt. De foto die hier staat, komt niet op de achterkant, maar hieraan zie je wel hoeveel lol we hebben gehad.

 

VERKOOP

De oudste zoon Enrico helpt mee met het schrijven van het marketing communicatieplan. Hij studeert commerciële economie dus dat komt helemaal goed. De acties die we samen bedenken om dit boek te verkopen zullen de komende weken in dit blog voorbij komen.

 

FAMILIE

Inmiddels werkt iedereen in de familie dus hard aan het boek Hongerkind. Mijn moeder vertelde dat ze, zonder dat wij het wisten, een brief naar de Libelle had gestuurd. Omdat ze zo vreselijk trots is op wat wij allemaal doen. Zouden ze die brief plaatsen?

 

***

 

12 APRIL 2013

 

Er is van alles aan de gang op dit moment. Afgelopen week zijn mijn vader en ik op bezoek geweest bij Jana en Tonnie die met hetzelfde transport als mijn vader naar Friesland zijn geweest. Zij hebben de stukken tekst waar zij in voorkomen gelezen en hebben daar commentaar opgegeven. Het was enorm fijn om hen weer te zien. Toen ik Jana de stukken tekst voorlas raakte ze geëmotioneerd. Dat is het mooiste compliment dat ik kan krijgen. Daar werd ik een beetje stil van. En Tonnie las zelf haar teksten op en vond het zo mooi geschreven. Ik werd er verlegen van. Ze had ook nog een mooi verhaal over haar vader die in het verzet zat, dus dat zal ik nog doorvoeren omdat het zo goed haar positie als 11-jarig meisje laat zien. Ook heeft mijn vaders Friese buurmeisje Anneke gebeld met commentaar over de stukken waar zij in voorkomt. Nog niet alle wijzigingen zijn doorgevoerd, maar ik ben al een heel eind. Ik merk dat de teksten er een stuk mooier van worden. In de regel heeft een schrijver één redacteur en ik heb er op dit moment negen, waarvan vijf (mijn vader, Bram, Tonnie, Jana en Anneke) hun werk al gedaan hebben. Wat heerlijk. Zo is het echt een samenwerkingsproject. Ik bof enorm, zeker omdat iedereen zo serieus met het werk bezig is.

 

FRIESLAND

Mijn zesde redacteur, Feije, is al dagen bezig met deel III van het manuscript. Dat is een heel karwei natuurlijk, maar zo weet ik zeker dat de Friese zinnen helemaal kloppen. Volgend weekend gaan we in Friesland zijn aantekeningen bespreken en ophalen. We hebben het Bed & Brochje al besproken, want heen en weer rijden naar Drachten is net iets veel voor ons. En daarbij pakken we natuurlijk elke gelegenheid aan om richting Friesland te rijden. Een echt werkweekend dus. Heerlijk!

 

***

 

5 APRIL 2013

 

Deel III van het manuscript is op weg naar Friesland. Naar Feije en Anneke. Zij kunnen nu hun commentaar geven. Heel spannend. Voor hen en voor mij. Afwachten dus.

 

Deze week heb ik het voorwoord geschreven waarin ik onze zoektocht beschrijf. Ook het nawoord is klaar. Want na het lezen van het verhaal wil de lezer natuurlijk weten hoe het verder ging met de personen die in het boek voorkomen. In het boek komt ook een begrippenlijst, zodat de lezer meer achtergrondinformatie krijgt over bepaalde zaken die in het boek voorkomen. Die is nu ook zo goed als afgerond. De bronnenlijst en het dankwoord zijn ook klaar.

 

Samen met mijn vader heb ik de plaatsen bepaald voor de tekeningen die mijn vader heeft gemaakt van sommige plaatsen die in het boek voorkomen. En we hebben de scans van de archiefstukken uitgezocht. We zijn dus druk bezig met de samenstelling van het boek. Dat is een extra taak die je hebt als je het boek in eigen beheer uitgeeft. Een taak die we met veel plezier uitoefenen. Zo is het boek echt het boek zoals wij het samen willen hebben. Dat maakt het speciaal en persoonlijk. De offerte bij Free Musketeers, die het boek voor ons gaan vormgeven en drukken, is inmiddels aangevraagd.

 

***

 

19 APRIL 2013

 

Deze week heb ik deel I weer helemaal doorgenomen en gecontroleerd op dubbelzeggingen. De tekeningen van mijn vader hebben nu ook een plek gekregen in dit deel.

 

EIGEN BEHEER

We geven het boek uit in ‘eigen beheer’. Dat betekent dat we veel werk hebben aan het maken van het boek. Dus heeft mijn jongste zoon Ennio in mijn fotostudio foto’s van mijn vader en mij gemaakt. De foto die hier staat, komt niet op de achterkant, maar hieraan zie je wel hoeveel lol we hebben gehad.

 

VERKOOP

De oudste zoon Enrico helpt mee met het schrijven van het marketing communicatieplan. Hij studeert commerciële economie dus dat komt helemaal goed. De acties die we samen bedenken om dit boek te verkopen zullen de komende weken in dit blog voorbij komen.

 

FAMILIE

Inmiddels werkt iedereen in de familie dus hard aan het boek Hongerkind. Mijn moeder vertelde dat ze, zonder dat wij het wisten, een brief naar de Libelle had gestuurd. Omdat ze zo vreselijk trots is op wat wij allemaal doen. Zouden ze die brief plaatsen?

 

***

 

30 MAART 2013

 

KLAAR

Deel III is klaar. En daarmee is dus het manuscript klaar. Op 3 december ben ik begonnen met schrijven, na 8 maanden research. Deel III ligt nu bij mijn vader en gaat daarna uitgeprint op de post naar Feije en buurmeisje Anneke. Spannend hoor. Zodra Feije klaar is, gaan mijn vader en ik naar Friesland om de zijn opmerkingen op te halen zodat we daar nog eens goed over kunnen doorbomen. En dat is natuurlijk helemaal geen straf: ik kijk ernaar uit.

 

SMULLEN

Deel II is inmiddels nagekeken door Bram de Boo, de zoon van een van de schippers. Hoe je het ook went of keert, dat was spannend. Zijn mening is belangrijk. Want, heb ik de juiste toon te pakken, typeer ik diegene goed? Ik heb natuurlijk veel ervaring op het gebied van het schrijven van interviews en dat wierp zijn vruchten af, want Bram was tevreden en had hele leerzame kritiek die ik zeker ga gebruiken. Ik weet nu bijvoorbeeld dat het schip waar mijn vader op zat geen ronkend geluid maakte, maar een stampend geluid. En van dit soort details smul ik. Dat maakt een tekst mooi. Bram, ook via deze weg wil ik je hartelijk danken voor de steun en de adviezen.

 

***

 

15 MAART 2013

 

Zaterdag heb ik het boek van Joop de Blij opgehaald (Oorlog en Verzet in de Prinsenstad) en op pagina 541 staat ons onderzoek vermeld. Dat vind ik erg bijzonder en daar ben ik trots op.

 

VERTELLEN EN LATEN ZIEN

Deze week heb ik hoofdstuk 2 van deel III afgeschreven. Dat gaat over de slechte omstandigheden in Delft en de tijd die mijn vader in Noordbergum doorbrengt, waar hij voldoende voedsel krijgt. Dat switchen van plaatsen en omstandigheden was best even lastig. Zeker ook omdat het dan aankomt op veel historische feiten. Het een stukje technisch schrijven en een stuk vrij schrijven. Dat wisselt zich af. Het is al veel gezegd door schrijvers en schrijfdocenten ‘Show don’t tell’ of ‘Vertel het niet, maar laat het zien’. Mijn ervaring is dat sommige zaken gewoonweg samengevat moeten worden. Van alleen maar laten zien wordt een geschreven verhaal een ketting van scenes en dat leest niet prettig.

Tijdens het schrijven heb ik Feije eens gebeld met een paar vragen. Dat leverde weer meer inzichten op en leuke details. Van het melk halen bij de boer bijvoorbeeld. Zie je ze lopen? Twee jongetjes van 7 jaar met ieder een emmertje? Het is Nederland op zijn best. Een beetje nostalgisch is het toch wel hoor.

 

BEZOEK

Deze week had ik bezoek van een broer van mijn vader, ome Jan. Hij vertelde weer leuke dingen over mijn opa. Ik heb hem laten zien hoe ik werk en we hebben samen foto’s gekeken van toen. Deze belangstelling is natuurlijk ontzettend belangrijk. Ik koester het.

 

HET EIND

Het boek gaat over een onderwerp waar jongeren niet zoveel over weten. Ik heb gekozen om het verhaal van mijn vader in romanvorm te schrijven en dan is het soms lastig om informatie te geven over bepaalde zaken. Het boek krijgt dan ook een aparte lijst met uitleg van begrippen die in het boek worden gebruikt. Daar heb ik deze week aan gewerkt. Ook het nawoord is inmiddels af. Hierin vertel ik hoe het met de hoofdpersonen in het boek is gegaan in de korte tijd na het thuiskomen van mijn vader.

Hoofdstuk 3 staat in de steigers. Nu het weekend eraan komt, kan ik alles een beetje laten borrelen en dan kan ik maandag weer met frisse moed en nieuwe invalshoeken werken aan de laatste twee hoofdstukken van het boek. Het eind komt in zicht.

 

***

 

8 MAART 2013

 

Deze week heb ik vele uren kunnen schrijven aan deel III. Dat gaat voorspoedig. Het leuke is dat ik nu met de oersetter (www.oersetter.nl) gewoon Friese conversaties kan schrijven. Dat is echt heel leuk om te doen. Ik ben blij dat Feije straks de tekst naleest, want foutjes zijn zo gemaakt. Mijn vader heeft in Friesland natuurlijk Fries leren praten en ook het Fries volkslied leren zingen. Het praten in het Fries is hij verleerd, maar het volkslied kan hij nog uit volle borst meezingen. Dat heeft hij samen met Feije afgelopen september gedemonstreerd. Wat was ik verbaasd. En wat was dat bijzonder. Ik wist niet dat mijn vader dat kon. Ruim 66 jaar lang heeft hij dat onthouden. Mooi hoor. Deel III gaat over de tijd dat mijn vader in Friesland woonde. Om me in te leven maak ik gebruik van de vele foto’s die we tijdens ons bezoek afgelopen september hebben gemaakt van het schooltje, de kerk, de pastorie en de straat waar mijn vader woonde. Ook heb ik alle informatie van Feije en buurmeisje Anneke en alle literatuur om mij te inspireren om het verhaal van mijn vader zo waarheidsgetrouw op te schrijven.

 

NATIONAAL ARCHIEF

Ons, voorlopig, laatste bezoek aan een archief. Mijn vader en ik zijn woensdag naar het Nationaal Archief gegaan om oude dossiers van de Kamer van Koophandel in te zien over de kolenhandel van zijn opa. We zijn weer wat wijzer geworden en we hebben weer een leuke ochtend gehad. Een aantal details in deel I heb ik direct bij thuiskomst aangepast. Toen we weer in Delft waren hebben we een wandeling door het Westerkwartier gemaakt en daar kwamen we Hans Steenks tegen. Hij heeft een boekje geschreven over de buurt. Zijn gedichten leiden langs diverse plekken en straten. Wij hebben het direct gekocht. Als je het ook wilt bestellen, stuur me dan even een mailtje, dan stuur ik die door. Het kost 10 euro.

TEKENINGEN

Mijn vader tekent al zolang hij zich dat kan herinneren en dat doet hij ook nog eens erg goed. Voor het boek heeft hij tekeningen gemaakt van plekken in Delft en Noord-Bergum die in het verhaal voorkomen. Het is de bedoeling dat deze tekeningen in het boek komen en daarom moeten ze gescand worden. Dat is een specialistisch werkje, want mijn vader heeft tekeningen gemaakt op een aquarelblokformaat dat teruggebracht moet worden naar A5. We zijn afgelopen donderdag bij Kontrast (www.kontrastdelft.nl) geweest en Petra en Ivar maken de scans en zorgen ervoor dat ze zo goed mogelijk kunnen worden afgedrukt. Wij waren blij verrast. De tekeningen zijn echt heel mooi. En zo zijn we weer een stukje dichter bij het samenstellen van het boek.

 

***

 

1 MAART 2013

 

Deze week was het een rommelige week. Het was voorjaarsvakantie en aangezien mijn zoons (20 en 17 jaar) dan thuis zijn is het iets te gezellig om mezelf uren op te sluiten in mijn kantoor. Ik heb enkele gestolen uurtjes gebruikt om het eerste hoofdstuk van deel III te schrijven. Feije (het Friese vriendje van mijn vader) danste door mijn hoofd en ik heb op zaterdagochtend een eerste aan zet gemaakt voor het eerste hoofdstuk van deel III. Ik werd er vrolijk van. En vrijwel meteen ontstond er een hotline met Feije over van alles en nog wat. Wat een bof dat hij daar zo’n lol in heeft. Het is fantastisch hoeveel tijd en energie hij steekt in het opzoeken van allerlei informatie.

 

SOLDAAT VAN ORANJE

Woensdag zijn we met het hele gezin en mijn ouders naar de voorstelling van Soldaat van Oranje geweest. De jongens hadden dit hun opa en oma gegeven terwijl ze hen ridderden als beste opa en oma voor alle goede zorgen die zij van hen ontvangen. Een ontroerend moment en een avond om nooit meer te vergeten. Wat een prachtige indrukwekkende voorstelling. Feije had het ons al aanbevolen.

 

WERK

Ik ben begonnen met de bronnenlijst compleet te maken. Dat hoort bij een boek als deze, dat gebaseerd is op waargebeurde feiten en veel herinneringen. En dit soort dingen kan ik tussendoor doen. Als ik schrijf dan wil ik echt geconcentreerd een lange tijd achter elkaar kunnen blijven werken. Dat zou niet gaan lukken deze week dus dan maar kleine klusjes doen voor het boek. Dat is ook belangrijk. Een van die klusjes is het maken van de bedanklijst. We hebben een groot aantal mensen dat we willen bedanken, dus ook die lijst heb ik compleet gemaakt.

 

***

 

21 FEBRUARI 2013

 

WERK

Een week geleden heb ik het manuscript van deel II (de reis) bij mijn vader ingeleverd. En dan begint dus zijn werk. En dat is niet niks. Dat manuscript heb ik overigens op roze papier afgedrukt, zodat we weten in welke versie we aan het werken zijn. Je zou zeggen, dat je de versies ook kan nummeren. Dat doe ik ook, maar op gekleurd papier is het in een oogopslag duidelijk welke versie voor je ligt. Zodra hij het manuscript in handen heeft, plant mijn vader een dagdeel in om de tekst in een keer te lezen. Hij kijkt dan of de tekst lekker leest en of de sfeer goed is neergezet. Dus hij let op de verteltoon en op het gebruik van bepaalde woorden. Dat wil hij altijd in een keer doen, dus hij wil niet gestoord worden. Zo krijgt hij een gevoel bij de tekst. En zijn reactie was: “Het lijkt wel of je zelf op het schip zat.” Dat is natuurlijk het grootste compliment dat ik kan krijgen. Ik werd er verlegen van. Mijn moeder wilde het manuscript ook lezen en aangezien zij een fervent lezer is en een kritische lezer bovendien, was ik blij dat ik daar pas later bericht van kreeg. Je zou er zenuwachtig van worden. Ze was enorm enthousiast. Wat leuk! En wat mooi.

 

LIJST

Zodra mijn vader dus het manuscript heeft gelezen en beoordeeld heeft op de sfeer en toon, gaat hij de hele tekst nog eens door met een stofkam. Naar eigen zeggen, gaat hij woord voor woord, zin voor zin, door de tekst heen. Hij haalt dan de typefouten en de dubbele woorden en de ontbrekende woorden eruit en geeft deze in de kantlijn aan. Dan noteert hij op een notitieblok alle informatie uit ons onderzoek waarvan hij denkt dat deze er nog in kan en hij geeft aan of hij nog vragen heeft bij een bepaalde tekst. Dat doet hij heel keurig. Met cijfers legt hij een lijst aan. Deze bespreken we zodra hij helemaal klaar is. Want na deze stofkammethode volgt nog een leesronde en dan krijg ik het manuscript inclusief notitieblok weer terug. Dan kan ik er weer mee aan de slag. Zodra ik de aanpassingen heb gedaan, leest mijn vader nogmaals de tekst. Het is dus een intensief samenwerkingsproject.

 

WERKBOEK

Voor het werkboek van deel III (Friesland) heb ik alle relevante informatie per maand gesorteerd. En van alle personen die dus personages worden heb ik een profielschets gemaakt op basis van het onderzoek en de interviews. Dat was voor dit deel een megaklus, omdat nu ook het deel Friesland erbij komt. Het is af, dus volgende week begint het schrijven weer. Heerlijk. Ik kijk ernaar uit.

 

***

 

15 FEBRUARI 2013

 

Keuzes. We maken ze allemaal. En elke keuze heeft gevolgen. Zo maakten mijn vader en ik de keuze om te onderzoeken hoe zijn reis tijdens de Hongerwinter verliep. En de gevolgen waren niet te overzien. We maakten de keuze vanuit ons hart. Omdat het zo goed voelde. Toen wisten we nog niet dat we zoveel inspirerende mensen zouden ontmoeten, zoveel zouden leren van archiefwerk en wij op onze beurt weer een aantal mensen hebben kunnen inspireren. En we ontdekten ook nog een stukje geschiedenis van Delft dat nog nooit ergens beschreven stond.

 

LEZING

De afgelopen week staat echt in het teken van het maken van keuzes en het bewust daarmee bezig zijn. Zo zijn mijn vader en ik afgelopen maandagavond naar een lezing van dr. Onno Sinke geweest, die het boek ‘Loyaliteit in verdrukking’ heeft geschreven over de rol van de toenmalige Technische Hogeschool in Delft en haar studenten en docenten. (ISBN 978.94.610.422.47 uitgeverij Boom). https://www.uitgeverijboom.nl/boeken/geschiedenis/loyaliteit_in_verdrukking_9789461052247/. Hij maakte de keuze om onderzoek te doen naar welke keuzes studenten maakten en waarom. Een zeer gedegen onderzoek heeft hij gedaan en ik heb het boek zelf nog niet gelezen (maar wel besteld), want door de lezing ben ik wel erg nieuwsgierig geworden.

Schrijfproces

Ook het schrijfproces heeft deze week helemaal in het teken van keuzes maken gestaan. Het herschrijven van deel II (de reis) hield me wakker. Het verslag van de hoofdleider is enorm uitgebreid en dan kan je verzanden in het opsommen van informatie, terwijl ik het verhaal van mijn vader wil vertellen. En dus moest ik telkens kiezen. Al in het begin hebben mijn vader en ik gekozen om het verhaal in romanvorm te vertellen. Dit in tegenstelling tot de boeken die al zijn geschreven over dit onderwerp. Dat zijn toch meer journalistieke boeken. En aangezien ik zelf alweer meer dan 12 jaar journalist ben, had dat een meer logische keuze geweest. Toch kozen we voor de roman. Waarom? We willen het verhaal zo toegankelijk mogelijk maken. De thema’s willen we bespreekbaar maken. Ook bij jongeren. Dit verhaal past gewoonweg goed in een romanvorm. En door mijn opleiding als onderzoeksjournalist heb ik geleerd om keuzes te maken om een verhaal zo integer mogelijk te schrijven. Het is gelukt. Deel II is af. Het is nu aan mijn vader of hij blij is met het resultaat. Afwachten dus.

***

 

8 FEBRUARI 2013

 

Wanneer is het boek af? Deze week werd die vraag mij meerdere keren gesteld. Ik stel die vraag ook weleens aan mezelf. Zeker als ik een week heb waarin meerdere zaken mijn aandacht opeisen. Want ik heb natuurlijk ook nog ander werk te doen.

Ik heb een planning gemaakt voor het boek. Het leuke van schema’s is dat ik altijd erg opgelucht ben als ik ze gemaakt heb en dat ik dan vervolgens alles omgooi. Zo ook deze week. Ik ben begonnen met het checken van deel I op nog meer feiten die ik boven tafel heb gekregen en toen ben ik gaan lezen. Het dagboek van Kees Tetteroo (samengesteld door zijn dochter Gemma van Winden-Tetteroo) (ISBN 978 90 5994 1403 NUR 689 http://www.oorlogsdagboek-keestetteroo.nl/ ). Voor wie veel tijd heeft (het boek is centimeters dik en van een groot formaat) en geïnteresseerd is in hoe de oorlog verliep in Den Hoorn Z-H, is dit een prachtig boek met veel foto’s die Kees Tetteroo zelf maakte.

REACTIES OP BLOG

De reacties op het blog zijn onverdeeld positief. De een reageert met ‘Ik vind je blog fantastisch’ en de ander reageert weer inhoudelijk op wat ik schrijf. Ook stellen sommigen vragen over waar sommige gegevens te vinden zijn en ik beantwoord alle vragen zo snel mogelijk. Deze week kreeg ik ook een kaart van vrienden van mijn ouders met een recept voor bloembollenstamppot en met lieve woorden over het blog. Hartelijk dank daarvoor. En ik kreeg deze week ook weer een telefoontje van Feije, de Friese vriend van mijn vader, die in Friesland nog allemaal dingen aan het uitzoeken is voor het boek. Het is bijzonder om te zien dat mijn vader en ik met dit boek zoveel leuke reacties ontvangen. Het inspireert weer om hard door te werken. Ik kijk dus uit naar volgende week, want dat wordt een schrijfweek.

***

1 FEBRUARI 2013

 

Heel veel spannends op schrijfgebied is er niet te melden deze week. Ik blijf aanpassingen doen en ik heb de aantekeningen die ik heb gemaakt uit het eerder genoemde boek ‘De smaak van tulpenbollen’ uitgewerkt en weer gecheckt of het klopt met wat ik al eerder heb geschreven. Daarnaast heb ik nog een fotoboek met tekst doorgenomen ‘De hongerwinter 1944-1945 van www.uitgeverijtenhave.nl. Hierin staat zeer kort en heel duidelijk beschreven hoe de Hongerwinter is ontstaan en wat mensen deden om aan eten en brandstof te komen. Op een goede dag aten de mensen per persoon vier sneetjes oorlogsbrood (5 x 4 cm), dat van zeer slechte kwaliteit was, zelfs tulpenbollen werden hierin verwerkt, een bordje water pap (dus roggevlokken met water aangemaakt en gekookt) en misschien een ¾ liter waterige soep van de gaarkeuken. En wie nog bofte had ergens een appeltje kunnen vinden.

Zo weinig eten, dat went dus niet. De gaarkeuken was trouwens niet gratis hoor. De mensen moesten daar een aardappelbon of groentebon voor inwisselen en daarbij moesten ze nog voor een weekkaart betalen in Delft. Niet zo gek dus dat iedereen bonnen en voedsel en spullen met elkaar begon te ruilen om in ieder geval de maaltijd iets aan te vullen. Kan je het je voorstellen? Ik vind het schokkend en ik heb zo’n bewondering voor al die mensen die hun gezin door de Hongerwinter hebben kunnen slepen. Daar zet ik in gedachten een monument voor op.

En hoe smaken tulpenbollen eigenlijk? Ik sprak er tijdens de Open Coffee Delft bijeenkomst afgelopen woensdag met eigenaar en kok Dennis van het boterhuis (www.boterhuis.nl) over. Dat vraagt om nog meer onderzoek.

 

***

 

25 JANUARI 2013

 

Mijn vader groeide op in het Westerkwartier in Delft. Zijn opa was daar kolenboer. Via de Kamer van Koophandel zijn we doorverwezen naar het Nationaal Archief waar het hele archief ligt van de bedrijven die in Delft hebben bestaan. We hebben een verzoek ingediend om deze dossiers te mogen kijken en dat zullen we binnenkort gaan doen. Wie ook zoekt: www.nationaalarchief.nl.

Het is ontzettend leuk om te kijken naar oude archiefstukken over je eigen voorouders. Gemeente Delft heeft een Digitale Stamboom opgezet waar onder meer geboortebewijzen zijn te vinden. Neem eens een kijkje als je tijd hebt: http://www.archief.delft.nl/

 

En ben je op zoek naar kranten uit het verleden dan is het bijzonder leuk om door de archieven van het KB te spitten: http://kranten.kb.nl/

 

Het aanvragen van het inzien van archiefstukken duurt vaak even en op dit moment lopen er aanvragen en het is dus even afwachten. Intussen ben ik druk bezig met het verbeteren van de details van Deel I en Deel II. Het is af en toe echt geneuzel op de millimeter, maar ook dat is leuk om te doen.

 

Wil je nog een bijzonder leuk boek lezen over de Hongerwinter? Probeer dan het boek ‘De smaak van Tulpen’ van Rita van Gestel - ISBN 9067281905. Een echt dagboek van een 13-jarig meisje dat onbevangen vertelt over de honger, het vieze eten van de gaarkeuken en de gruweldaden van de Duitsers. http://deoorlog.nps.nl/page/personen/780165/Rita%20van%20Gestel?afl=6

Ik hoop dat ik jullie genoeg informatie heb gegeven om weer een week door te komen.

 

***

18 JANUARI 2013

 

Afgelopen vrijdag zijn mijn vader en ik de hele dag naar het NIOD in Amsterdam (www.niod.nl) geweest om in de archieven te spitten naar meer informatie. We zijn ontzettend goed geholpen en hebben genoten van een dag samen en samenwerken. Dat kunnen we bijzonder goed. Mijn vader is grondig en enthousiast. Het was een dag met een gouden randje, zoals we dan na afloop van zo’n dag tegen elkaar altijd zeggen. In de trein naar Amsterdam toe had mijn vader nog een leuke anekdote over hoe hij reageerde toen zijn oom met een krat aardappels bij hem thuis kwam. Dacht ik dat ik alles had voor Deel I, dus niet. Het is te leuk om niet te gebruiken. Dus die anekdote komt er nog in. Ik verklap verder niets.

 

De afgelopen week heb ik elke vrije minuut besteed aan het schrijven van Deel II – de reis. Het is een echte puzzel. Zoveel informatie en dan mezelf inleven in hoe het op het schip gegaan is. Het is tegelijkertijd leuk en intensief. Het is bijzonder om zo terug in de tijd te gaan, zeker als je bedenkt dat de teksten die ik voor me heb liggen 68 jaar door iemand zijn geschreven en dat ik die nu gebruik voor het boek. Ik zit nog in het proces van vrij schrijven, dus dan stroomt de creativiteit volop. Dat is een heerlijk gevoel. Dat wil ik graag vasthouden.

 

En af en toe word ik ’s nachts wakker omdat ik nog iets vergeten ben op te schrijven. Dan komen die bekende kladblok en pen weer goed van pas.

Het was weer een week van veel schrijven, veel inleven en veel research plegen. En het houdt niet op. De volgende afspraken staan alweer gepland. Dit blog wordt al door veel mensen gelezen en de reacties erop zijn ook erg leuk. Dank voor jullie belangstelling, het maakt het proces nog leuker.

 

***

10 JANUARI 2013

 

Een boek als dit verbindt mensen. Omdat wij met het onderzoek bezig zijn, ontmoeten mijn vader en ik mensen die ook bezig zijn of waren met het achterhalen van gegevens over de Hongerwinter en dan met name over de transporten. Toen ik in april contact opnam met het Fries Verzetsmuseum in Leeuwarden (www.friesverzetsmuseum.nl) hoorde ik van het onderzoek van Meike Jongejans die op dat moment drukdoende was met haar onderzoek naar de routes die evacuees en hongerkinderen, al dan niet georganiseerd, hadden afgelegd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Bijzonder toevallig. We spraken direct af dat we informatie aan elkaar zouden uitwisselen tijdens onze zoektochten. Deze week heb ik Meike de uitgebreide route kunnen mailen. Het onderzoek van Meike is nu klaar voor publicatie en/of presentatie in het Museum en onze geleverde informatie zal daar een (kleine) bijdrage aan leveren. Zo kan het dus lopen. Een telefoontje, wat mailtjes, een berg enthousiasme zijn de ingrediënten voor het maken van mooie dingen. En Meike gaat door, omdat zij nog meer aanknopingspunten heeft gevonden voor aanvullend onderzoek. De datum voor de tentoonstelling is nog niet bekend.

 

Iemand die ook een aantal jaren van zijn leven heeft besteed aan onderzoek over dit onderwerp is Frans van Nieuwenhuis. Dit heeft geresulteerd in het boek ‘Naar de Boeren’, ISBN 978.906.1006.404. Dit is een document over de Hongerwinter en de kinderuitzendingen. De auteur heeft enorm veel research gepleegd en was zelf ook uitgezonden als hongerkind. De veelheid aan onderzoek en de interviews die de auteur heeft verzameld is een bron van informatie. Al vroeg in ons onderzoek heb ik contact gehad met Frans Nieuwenhuis en via deze weg beveel ik zijn boek aan iedereen aan die geïnteresseerd is in dit prachtige boek. Dit boek staat zeker in mijn bronnenlijst van het boek ‘Hongerkind’.

 

***

4 JANUARI 2013

 

‘Wat is het fijn om zo aan het boek te werken.’ Mijn vader kijkt mij stralend aan terwijl hij het portier van zijn auto voor mij opent. We gaan samen wandelen in de Delftse Hout en gaan daar met de auto naar toe. Zoals elke week. Hij heeft net het manuscript van Deel I van het boek teruggeven en heeft wat uitleg gegeven over zijn opmerkingen. Ik knik. Ja, het is mega-fijn om samen te werken aan dit verhaal. Het is bijzonder en tegelijkertijd heel gewoon. Hoe leg je dat uit?

 

Die ochtend ben ik mijn neef René van Vondelen geweest en hebben we gekeken naar filmpjes van onze familie. Ik zie mezelf als 4-jarige in een door mijn moeder gemaakt tutuutje dansen en ik zie mijn broer over het ijs glijden. We kijken naar onze opa die zijn hond commando’s geeft en naar oma die verrast is als ze een surprisepartij krijgt. Dan geeft René mij een van de beitels van onze opa die van oorsprong timmerman was. Hij geeft het mee voor mijn jongste zoon die de opleiding voor meubelmaker volgt, net als René heeft gedaan. We halen het fotoalbum van mijn vader op bij de ouders van René en raken niet uitgepraat over vroeger.

 

De afgelopen week heb ik besteed aan het aanpassen van de teksten van Deel I van het boek en aan het samentellen van het werkboek van Deel II. Dikke stapels archiefmateriaal heb ik uitgetypt en geordend. Het ligt klaar om verwerkt te worden. Ik heb ontzettend veel zin om te gaan schrijven.

 

***

 

28 DECEMBER 2012

 

Ondanks de Kerstdagen heb ik elke dag kunnen werken aan het herschrijven van Deel I. Het ligt nu uitgeprint klaar. Het is nu aan mijn vader om zijn mening te geven. Heel spannend. Ik ga van een welverdiend weekend genieten. Ik wens je:

 

Een super 2013. Mijn wens voor jou: blijf dromen, want alles begint met een idee. Je ziet waar het mij en mijn vader brengt.

 

***

 

21 DECEMBER 2012

 

Afgelopen maandag rondde ik de eerste versie van Deel I van het boek af (het boek zal uit 3 delen bestaan). Dit gaat over de Hongerwinter in Delft tot aan het vertrek van mijn vader naar Friesland. Deze versie heb ik uitgeprint, omdat het op papier makkelijker is om te schrappen, knippen en plakken. Het checken van data en gebeurtenissen was nog een hele klus. Dit heb ik gisteren afgerond en vandaag ga ik de tekst herschrijven. Dit zal nog best veel tijd in beslag nemen, dus volgende week zal ik daar nog mee bezig zijn. Dan gaat mijn vader versie 2 van het manuscript lezen en zijn opmerkingen zal ik dan op een later tijdstip weer verwerken. Intussen zal ik beginnen met het maken van een werkmap voor deel II, de reis. Dat is de planning voor volgende week. Ik werk ook tijdens de Kerstdagen, want ik mag de beide dagen bij familie eten met mijn gezin, zodat ik overdag mijn tijd kan besteden aan het boek. Mijn dank gaat uit naar iedereen die belangstelling heeft voor dit project en naar alle steun die ik van mijn gezin, familie en vriendinnen mag ontvangen.

 

Hele fijne Kerstdagen. Ik wens jullie allemaal veel liefde, begrip en humor toe. Dat in 2013 de liefde en creativiteit rijkelijk mag stromen.

 

***

 

14 DECEMBER 2012

 

Terwijl ik Kerstmis 1944 beschrijf, maakt half Nederland zich op voor het kerstfeest. De kerstboom wordt neergezet, de kerstversiering wordt uit de kast gehaald. Ook in 1944 werd Kerstmis gevierd. Mijn opa en oma waren immers rooms-katholiek. Het was trouwens erg koud in die tijd en het begint hier nu ook aardig af te koelen. Kortom, ik hoef me niet te veel in te leven.

 

RECLAME WINNEN

Op woensdag gaan mijn vader en ik op bezoek bij zijn broer Sam en zijn vrouw Gerda. Sam was 2,5 jaar oud toen de Hongerwinter begon. Hij weet daar niet veel meer van. Maar hij heeft wel sterke herinneringen aan het huis. De twee broers halen herinneringen op en we lachen wat af. Dan gaat mijn telefoon. Stadsradio Delft. Ik heb een jaar lang radioreclame gewonnen voor het boek ‘Hongerkind’. Ik ben als een kind zo blij. Wat een cadeau. Ik kan het bijna niet geloven. Ik ben nog maar net begonnen met schrijven. In de avond schrijf ik de commercial.

 

ELKAAR HELPEN

De dag erna hebben we een afspraak met Ria en Joop de Blij, auteur van Oorlog en Verzet in de Prinsenstad 1940-1945 – een overzicht van de gebeurtenissen in Delft in en rond bezettingstijd, Delft 2005, ISBN 90-6824-018-8. Veel van de historische feiten die ik in het boek verwerk zijn afkomstig uit dit boek. Jaren heeft de auteur samen met zijn vrouw met een enorme bevlogenheid gewerkt aan dit boek. Met open armen en warme koffie worden we ontvangen. Zij blijken, net als mijn vader, uit het Westerkwartier te komen. Dus de verhalen vliegen over de tafel. In januari komt de derde, geheel herziene versie van Oorlog en Verzet uit. En aangezien wij een stukje nog niet beschreven geschiedenis schrijven, spreken we af dat dat summier in het boek komt. Zo helpen we elkaar. Wil je het boek alvast bestellen van Joop de Blij? Stuur me dan een mailtje. Het zal rond de € 50 gaan kosten. Het boek telt meer dan 700 pagina’s. Een must-have voor de echte Delftenaar. Ik stuur dan de mailt door.

 

WEETJES

Voor degenen die daar interesse in hebben nog wat sites die ik gebruik bij het maken van dit boek www.weerverleden.nl en www.schrijvenonline.nl.

Ik sluit deze week af met 38 pagina’s geschreven tekst, dat is ongeveer 15.000 woorden en dat is weer ongeveer net zo lang als 30 interviews bij elkaar.

 

***

 

7 DECEMBER 2012

 

HET BEGIN IS ER

In de nacht van vrijdag op zaterdag schiet ik wakker. Ik ben de dag ervoor bezig geweest om mijn ooms (de broers van mijn vader) op de hoogte te stellen van onze plannen en ik heb het ‘werkdocument’ van Delft tot aan het vertrek van mijn vader uitgeprint. Tot op dat moment heb ik nog geen idee hoe ik het boek moet beginnen. Het is een regel in romanland dat een verhaal begint vlak voor of juist direct tijdens een bepalende gebeurtenis. Waar dus te beginnen als je een chronologisch verhaal wilt vertellen? Want de Hongerwinter is voor mijn generatie misschien nog wel een herkenbaar begrip, maar latere generaties zullen toch een beetje uitleg moeten krijgen. Ik schiet dus wakker met een mooi moment om te beginnen. Mijn vader wordt 7 jaar. De Hongerwinter is begonnen. En ik kan meteen niet meer slapen. Naast mijn bed ligt een kladblok en ik schrijf direct drie pagina’s vol. De nacht is nog lang. Het begin is er. De kop is eraf. Wat een euforisch gevoel.

 

EERSTE SCHRIJFDAG

Ik ben begonnen met schrijven en ik kan bijna niet meer stoppen. Voor me ligt het werkdocument en ik heb eerst nog even met mijn vader gebeld om te vragen of hij ‘u’ tegen zijn ouders zei en of hen ‘papa’ of ‘vader’ of ‘mama’ of ‘moeder’ noemde. Details. Maar daar draait het toch om. En dat denk ik al heel lang. Dus het blijft zoeken. Als ik na drie uur schrijven mijn vader opbel om te zeggen dat het zo lekker gaat, lees ik hem onvoorbereid een stukje voor en voor we het weten zitten we allebei te janken. Ik krijg het mooiste compliment dat ik ooit in mijn leven zal krijgen van hem, mijn eigen vader. Hij is ontroerd. Ik heb de sfeer te pakken, volgens hem. Het gaat goed. En wat ben ik dankbaar dat ik dit mag doen.

Het besef dat ik sterk verbonden ben met mijn roots is tijdens het schrijven sterk aanwezig. Ook het besef dat we het toch wel erg goed hebben nu. Ik heb genoeg te eten. Aardappelen liggen in bulken van 5 kg in mijn schuur en ik sta stapels brood te smeren én te beleggen met kaas. Dat was in de hongerwinter wel anders. Dat geeft je te denken.

 

SNEEUW

Het heeft gesneeuwd en het is koud. Perfect weer om te schrijven over de Hongerwinter waar temperaturen toch al gauw -8 Celsius werd. Kan je het je voorstellen? Het is koud, je hebt geen brandstof voor de kachel en je bijna niets te eten? Ik merk dat ik nog veel vragen heb aan mijn vader. In de middag lopen we ons wekelijks rondje door ’t Delftse Hout en dan raken we niet uitgepraat over het boek. Makkelijk hoor, zo’n wandelende informatiebron. Mijn vader heeft een plattegrond van het huis in de Pootstraat getekend en hij geeft nog wat details over zijn ooms en over zijn vader en moeder. Het helpt dat ik hen nog goed heb gekend. Ik hoor ze praten, zie ze bewegen. De eerste 20 pagina’s van het boek zijn geschreven. Op de laatste dag van de eerste week, verwerk ik de opmerkingen van mijn vader en schuif ik nog wat met de teksten.

 

AANDACHT

Het boek is nog niet eens klaar of ontvang een uitnodiging om een lezing te geven zodra het boek af is. Inmiddels is de eerste versie van dit blog 170 keer gelezen. En zijn er al 4 boeken besteld.De reacties zijn positief. Wat een mooi project om aan te werken. Wil je reageren? Stuur dan een mail. Ik laat ze ook allemaal aan mijn vader lezen. Dat vindt hij geweldig. Alvast bedankt. En een heerlijk weekend toegewenst.

 

***

 

30 NOVEMBER 2012

 

ONDERZOEK

Vanaf april zijn mijn vader in ik begonnen met het onderzoek naar gegevens over de reis. Dat was ons startpunt. De belangrijkste vragen die we hadden waren: wie heeft die reis georganiseerd en hoe is die reis verlopen? We besloten een oproep te plaatsen in de Delft op Zondag en in de Actief (krant van Noord-Bergum in Friesland). Dankzij de hulp van collega-journalisten werden dat mooie oproepjes en we waren dan ook blij verrast dat twee dames in Delft op dezelfde boot hadden gereisd als mijn vader. We werden hartelijk verwelkomd en konden van hen zeer bruikbare informatie krijgen. Wat een bijzondere ontmoetingen. Want herkennen deden ze elkaar niet, maar hun verhalen waren des te interessanter en herkenbaar voor mijn vader. Ik zat er natuurlijk alleen maar met een steeds groter wordende interesse naar te luisteren. En toen belde Feije. Ja, uit Friesland. Mijn vaders vriendje. En dat heeft geresulteerd in een opgehaalde vriendschap. Feije was het buurjongetje van mijn vader. Hij had levendige herinneringen aan hun tijd samen. Wat een feest om hem - voor mij - te leren kennen en voor mijn vader om hem weer te ontmoeten.

 

SCOOP

Ondertussen probeerde ik als rechtgeaarde journalist alle verhalen te toetsen aan feitelijke informatie. Dat hield in dat mijn vader en ik talrijke boeken hebben gelezen over kindertransporten en over de Tweede Wereldoorlog. We raakten steeds enthousiaster. En wat was het heerlijk om te zien dat er zoveel geschreven is en dat in, soms bijzinnen, de verhalen historische betekenis kregen. We werden ons er steeds bewuster van dat we een mooi verhaal te pakken hadden. Helemaal toen bleek dat dit transport nooit beschreven is in de Delftse historie. We hebben dus een zogenaamde 'scoop'.

 

FRIESLAND

In september gingen mijn vader en ik naar Friesland. Op bezoek bij 'ome' Feije en op zoek naar archieven. Uren hebben we de eerste dag in archieven mogen snuffelen. En nog mooier: we vonden dankzij alle hulp dat wat we zochten: feiten, verhalen, nieuwtjes. Heerlijk. Maar het hoogtepunt was de hernieuwde kennismaking met Feije. Wat een vrienden waren dat en zijn het. Twee mannen van 74 jaar en nog zo verbonden met elkaar. Nooit hadden ze meer contact met elkaar. En nu zijn het weer dikke maten!

Feije nam ons mee naar alle plekken die belangrijk waren voor het boek. Hij zocht en zoekt nog steeds naar informatie over het gastgezin van mijn vader, hij zette Friesland op zijn kop. Hij blijft zoeken. Wat een dankbaarheid.

Dat over het onderzoek.

 

 

SCHRIJFPROCES

Nu over het schrijfproces. We hebben besloten dat we het verhaal in chronologische volgorde zullen schrijven. En omdat het boek voor 90% en misschien nog wel meer op historische feiten en herinneringen zal worden geschreven is het belangrijk dat al deze zaken kloppen. Aan herinneringen zitten meestal geen datum, dus ik ben deze week voornamelijk bezig geweest de herinneringen te koppelen aan data. En dat gaat echt soms niet zo makkelijk. Want als mijn vader vertelt dat hij erwten gaat zoeken op het land, blijkt dat er slechts een soort erwten in de winter worden geoogst. Deze week zijn dus de feiten en herinneringen van de tijd in Delft voordat mijn vader naar Friesland ging allemaal gecheckt en bij elkaar gezet. Alle foto's uit die tijd heb ik ingescand en hangen aan mijn werkbord. Tijdslijnen hangen ernaast en een schrijfschema.

 

Het is tijd om te gaan schrijven.